Część AKT-u skoncentrowana na składaniu tekstów odbywa się w semestrze zimowym, czyli od października do lutego.

Trzon kursu oparty jest o zajęcia teoretyczno-warsztatowe, skoncentrowane na zagadnieniach związanych ze składaniem tekstu, ze szczególnym uwzględnieniem typografii książek. Omawiane i wdrażane są także aspekty typografii gazet i czasopism, typografii reklamowej i akcydensowej, semantyki i kultury języka.

Zajęcia prowadzą najwybitniejsi specjaliści w swoich dziedzinach, a więc: Robert Oleś (Składanie tekstów/Typografia książek), Piotr Sierżęga (Siatki w typografii), Filip Modrzejewski (Język: poradnik użytkownika), Stefan Szczypka (Typografia gazet), Adam Twardoch (Technologia typografii), Ewa Satalecka (Typografia w czasie i przestrzeni), Robert Chwałowski (Nomenklatura typograficzna).

Poniżej przykładowe szczegółowe plany zajęć.

Robert Oleś

Wprowadzenie do projektowania typograficznego książek: miary typograficzne, miarka typograficzna, register, interlinia, siatki podstawowe, formaty papierów.

Warsztaty: rozliczanie kolumny, dla podstawowych formatów stron, szerokość łamu a szerokość alfabetu, dobór interlinii do oczka pisma, marginesy, rozliczanie kolumny dla dwóch różnych interlinii.

Klasyfikacja krojów pisma, oraz miary typograficzne, łączenie krojów pisma, oraz ustalanie ich hierarchii w rzędach tytułów: omówienie klasyfikacji krojów pisma, fonty OpenType, omówienie funkcji zecerskich, błędy w fontach OpenType, błędy popełniane przez projektantów i producentów, miary typograficzne (praktyczne zastosowanie w programach DTP i projektowaniu, formaty papierów, stopień pisma, kolumna składu, objętość wydawnicza, obliczanie objętości tekstu, szkic typograficzny, stronica i rozkładówka).

Warsztaty: nauka identyfikacji krojów pisma, nauka posługiwania się miarkami typograficznymi, dobór krojów i ustalanie rzędów tytułów dla konkretnych układów typograficznych.

Światła międzywyrazowe w krojach tekstowych w tekście wyjustowanym: zasady stosowania świateł międzywyrazowych dla określonych krojów pisma w Polskiej Normie i normach branżowych, sposoby obliczania świateł międzywyrazowych dla krojów zwykłych, wąskich i szerokich, wydajna metoda szybkiego łamania tekstu na 9 stylach akapitowych, wolna, ale dająca świetne rezultaty metoda zaawansowanego łamania tekstu wyjustowanego na 9 stylach akapitowych, omówienie zasad podziału wyrazów i norm określających dzielenie.

Warsztaty: definiowanie świateł międzywyrazowych, dla wybranych krojów pisma, definiowanie 9 styli akapitowych, łamanie tekstu na zdefiniowanych stylach, analiza błędów omówienie przełamanych prac.

Wstęp do łamania tekstu głównego. Omówienie podstawowych zasad i błedów: wcięcie akapitowe a wiersz wychodzący, pauza jako zawieszka, kiedy wcięcie akapitowe jest konieczne, ostatni wyraz w dwuwierszowym akapicie, dlaczego po pauzie musi być półfiret, spacjowanie, spacjowanie e-miali i adresów internetowych, przenoszenie adresów internetowych, jak spacjować wersaliki a jak kapitaliki, akronimy, cyfry rzymskie w sąsiedztwie cyfr nautycznych, wielokropek, wyrównywanie świateł w wierszach, odsyłacze wcięcie i interlinia w przypisach, przypisy na kolumnach szpicowych i inne mikrotypograficzne pułapki.

Warsztaty: analiza przykładowych książek, szukanie błędów, odtwarzanie układu typograficznego.

Teksty wprowadzające i informacyjno-pomocnicze (indeksy, wykazy skrótów, streszczenia, spisy treści, paginacja): marginalia a linia górna i bazowa pisma, marginalia jako komentarze, marginalia do numeracji przelewów, marginalia jako śródtytuły, marginalia a numeracja wersów, marginalia jako streszczenia, marginalia a symbole graficzne, przypisy, odsyłacze do przypisów końcowych z notami biograficznymi, biogramy, przypisy w okienkach, tytulatura obłamana tekstem, marginalia i okienka, noty bibliograficzne, bibliografia załącznikowa, przypisy bibliograficzne, powtarzanie nazwisk w bibliografii, wyróżnienia w bibliografii, inicjały w bibliografii, sposoby powiązania bibliografii z tekstem, rozwiązania typograficzne bibliografii, inne teksty informacyjno-pomocnicze.

Warsztaty: projektowanie spisu ilustracji, bibliografii załącznikowej, w kilku wybranych formatach książek.

Tabele: zasady i metody składu tabel.

Poezja i dramat: zasady i nauka projektowania.

Słowniki, encyklopedie i leksykony: prezentacja sposobu opisywania projektu typograficznego dla wydawnictwa, na przykładzie gotowego słownika, analiza układy typograficznego różnych książek ze zwróceniem uwagi na żywe paginy, światła znaczące, sposoby wyróżnień, symbole i piktogramy, kroje pisma i formaty, na co należy zwrócić uwagę przy projektowaniu słownika.

Warsztaty: próba zaprojektowania własnego słownika, leksykonu, encyklopedii zadanego przez wykładowcę na określony format i dostarczony tekst w Wordzie (temat będzie zadany tydzień wcześniej aby każdy mógł prześledzić problem w bibliotekach).

Filip Modrzejewski

Kwestie ogólne: Dokąd zmierzamy? O co walczymy? Ekspozycja: o pożytkach płynących z dobrej pracy, uważności i skrupulatności. Między teorią a praktyką: co powinien wiedzieć twórca tekstu? Wybrane zagadnienia: rola wiedzy i doświadczenia; podręczny warsztat pracy; autorytet i tradycja edytorska. Język, słowo, obraz – podręcznik użytkownika; nowe zjawiska w komunikacji społecznej; semantyka tekstu; poetyka reklamy. Jak działać słowami?

Nad językiem: Czym jest kultura języka? Tendencje rozwojowe współczesnej polszczyzny i co z nich wynika. Wybrane problemy: rozwój słownictwa, ekonomia języka, wpływ mass mediów na polszczyznę ogólną/język mówiony i pisany; język literatury jako środek komunikacji. Wśród kryteriów poprawności językowej: omówienie zagadnienia na licznych przykładach; czym jest błąd językowy? Niektóre trudne miejsca współczesnej polszczyzny: ortografia, interpunkcja, fleksja i frazeologia, składnia. Wybrane problemy: pisownia i odmiana słów obcych, np. imion i nazwisk, słowa transkrybowane, ujednolicanie pisowni imiesłowów, obyczaje interpunkcyjne, miejsca sporne współczesnej polszczyzny, regionalizmy i ich rola. Słowniki, poradnictwo językowe, autorytety i wiedza potoczna – przegląd najważniejszych leksykonów, słowników i poradników. Niepodzielna władza uzusu językowego, czyli o rozluźnieniu rygorów w polszczyźnie. Jak radzić sobie z problemami językowymi? Jak dobrze zadać pytanie? Style współczesnej polszczyzny: inwazja i popularność języków środowiskowych; retoryka tekstu; rola literatury, szczególnie »młodej«; przekłady literackie jako zwierciadło polszczyzny; język mass mediów.

Nad tekstem: Jak pracować z tekstem i jego autorem; garść praktycznych porad. Jak unikać błędów i jak je skutecznie znajdywać. Komputer/program jako narzędzie pracy, które jest niezbędne, ale źle używane, bywa zawodne. Różne style pracy redakcyjnej i korektorskiej, czyli o względności naszych poczynań, a także konieczności dostosowania się do wymogów wydawcy. Meandry korekty, czyli o języku wychodzącym z użytku i porozumiewaniu się na migi. O pożytkach oceniania poprawności tekstów. Dlaczego mimo wszystko nie przestajemy się mylić i popełniamy błędy – czyli garść spostrzeżeń o higienie pracy. O pożytkach uważnego czytania.

Elementy ćwiczeń: Samodzielna praca nad tekstami: szukanie błędów, zaznaczanie i opisywanie ich, ocena jakości tekstu. Co wydaje nam się niepoprawne językowo – nieustająca debata nad względnością norm i koniecznością dokonywania wyboru. Fiszki z błędami: konkurs na najciekawszy błąd językowy. Internetowe forum dyskusyjne – garść pytań co tydzień i wspólne szukanie odpowiedzi. Wspólne czytanie edytowanych tekstów, próby interpretacji: co znaczy tekst napisany – semantyka znaku; uwagi na tematy wyglądu tekstu: »pod czcionki urzędem« – wszechwładza Times New Roman; nowe życie szwabachy; tradycje edytorskie na nowo odkrywane. Wpadki edytorskie wspólnie odnajdywane i oglądane: ich geneza i rodzaje; przegląd kuriozów i nieszczęśliwych przypadków, a jako wniosek – pochwała powolności i skrupulatności.